Słownik pojęć ubezpieczeniowych
Wyjaśniam trudne terminy prostym językiem
Branża ubezpieczeniowa pełna jest specjalistycznego słownictwa, które często utrudnia zrozumienie warunków własnej polisy. Poniżej znajdziesz proste wyjaśnienia najważniejszych pojęć, z którymi możesz się spotkać podczas rozmowy ze mną lub przy czytaniu Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU). Jeśli nie znajdziesz tu interesującego Cię terminu, śmiało napisz lub zadzwoń — chętnie wyjaśnię wszystko indywidualnie.
Agent ubezpieczeniowy
Agent ubezpieczeniowy to osoba fizyczna lub firma, która pośredniczy między klientem a towarzystwem ubezpieczeniowym. Pomaga dobrać polisę, wyjaśnia warunki umowy i wspiera klienta przy jej obsłudze. Agent może współpracować z jednym towarzystwem (agent wyłączny). Może też działać dla wielu towarzystw jednocześnie – wtedy nazywamy go multiagentem.
Ankieta medyczna
Ankieta medyczna to formularz pytań o stan zdrowia, tryb życia i przebyte choroby. Na jej podstawie ubezpieczyciel ocenia ryzyko przed zawarciem polisy. Dlatego odpowiadaj rzetelnie. Zatajenie choroby przewlekłej może skończyć się odmową wypłaty świadczenia bliskim.
APK (Analiza Potrzeb Klienta)
APK, czyli Analiza Potrzeb Klienta, to rozmowa z agentem przed wyborem polisy. Ustalamy w niej cel ochrony, np. zabezpieczenie kredytu, rodziny lub majątku firmy. Dzięki temu zakres polisy odpowiada realnym potrzebom, a nie jest przypadkowym pakietem.
Cesja
Cesja to przeniesienie praw z polisy na inny podmiot, najczęściej na bank. Banki zwykle wymagają cesji polisy na życie lub nieruchomości przy kredycie hipotecznym. W razie szkody bank jako pierwszy otrzymuje świadczenie, do wysokości pozostałego zadłużenia.
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci to polecenie dla banku. Po śmierci posiadacza rachunku bank wypłaca wskazaną kwotę bliskiej osobie. Można wskazać tylko małżonka, wstępnych, zstępnych lub rodzeństwo. Limit wynosi 20-krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Co ważne, te środki nie wchodzą do spadku. Potocznie mówi się o zapisie bankowym.
Dziedziczenie ustawowe
Dziedziczenie ustawowe to podział spadku według Kodeksu cywilnego, gdy zmarły nie zostawił ważnego testamentu. Najpierw dziedziczą małżonek i dzieci, potem m.in. rodzice i rodzeństwo. Natomiast partner bez ślubu nie dziedziczy z ustawy. Dlatego warto wskazać go jako uposażonego w polisie na życie.
Franszyza
Franszyza to część szkody, którą ubezpieczony pokrywa sam. Przy franszyzie redukcyjnej (udziale własnym) ubezpieczyciel zawsze potrąca ustaloną kwotę lub procent z odszkodowania. Przy franszyzie integralnej szkody poniżej progu nie są pokrywane, a powyżej progu – w całości. Zwykle im wyższa franszyza, tym niższa składka.
IKE i IKZE
IKE i IKZE to dobrowolne konta emerytalne z ulgami podatkowymi: Indywidualne Konto Emerytalne i Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Właściciel może wskazać osoby, które otrzymają środki po jego śmierci. Wtedy pieniądze trafiają do nich z pominięciem spadku.
Indeksacja składki
Indeksacja składki to automatyczne podnoszenie sumy ubezpieczenia wraz z inflacją. Razem z sumą rośnie też składka. Dzięki temu ochrona nie traci realnej wartości. Sprawdź tę opcję zwłaszcza w długoterminowej polisie na życie.
Karencja
Karencja to okres po podpisaniu umowy, w którym ochrona jeszcze nie działa w pełnym zakresie. Dla niektórych zdarzeń może nie działać wcale. Długość karencji zależy od rodzaju ubezpieczenia i produktu. Dlatego zawsze sprawdź ten zapis w OWU przed podpisaniem umowy.
Klauzula w ubezpieczeniu mienia
Klauzula w ubezpieczeniu mienia to dodatkowy zapis w umowie, który rozszerza lub doprecyzowuje zakres ochrony. Przykłady to klauzula przepięcia, dewastacji albo ognia i uderzenia pioruna. Dzięki klauzulom dopasujesz polisę do swojego majątku i realnych zagrożeń.
Masa spadkowa
Masa spadkowa to ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego, które przechodzą na spadkobierców. Obejmuje majątek, np. nieruchomości, oszczędności i samochód. Obejmuje też długi, np. kredyt hipoteczny. Natomiast suma ubezpieczenia na życie dla uposażonego nie należy do masy spadkowej.
Metoda potrzeb rodziny
Metoda potrzeb rodziny to sposób wyliczenia sumy ubezpieczenia na życie. Najpierw sumujesz roczne wydatki rodziny pomnożone przez okres ochrony. Następnie dodajesz zobowiązania i koszty jednorazowe, np. pogrzebu i edukacji dzieci. Na koniec odejmujesz oszczędności i posiadane polisy. Krok po kroku pokazuję to w artykule Ile powinna wynosić suma ubezpieczenia na życie?
Multiagent ubezpieczeniowy
Multiagent ubezpieczeniowy to pośrednik, który współpracuje jednocześnie z wieloma towarzystwami ubezpieczeniowymi. Dzięki temu może porównać ich oferty i wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do klienta. Natomiast agent wyłączny proponuje produkty tylko jednej firmy.
Niezdolność do pracy
Niezdolność do pracy to stan, w którym z powodu choroby lub wypadku nie możesz pracować zarobkowo. Może być czasowa lub trwała, częściowa lub całkowita. Wiele polis na życie wypłaca dodatkowe świadczenie na wypadek trwałej niezdolności do pracy.
OC deliktowe
OC deliktowe to odpowiedzialność cywilna za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym. Chodzi o sytuację, w której sprawcy i poszkodowanego nie łączyła wcześniej żadna umowa. Podstawą prawną jest art. 415 Kodeksu cywilnego.
OC zawodowe
OC zawodowe to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej związane z wykonywaniem konkretnego zawodu. Chroni przed roszczeniami klientów lub osób trzecich. Dotyczy szkód wynikających z błędów, zaniedbań lub nieprawidłowego wykonania czynności zawodowych. Więcej piszę w przewodniku Ubezpieczenie OC zawodowe.
Otwarte ubezpieczenie grupowe
Otwarte ubezpieczenie grupowe to polisa dla większej grupy osób, np. uczniów szkoły lub pracowników. Można do niej przystąpić indywidualnie, bez zgody pozostałych uczestników. To popularna forma NNW dla dzieci – rodzic zgłasza dziecko niezależnie od decyzji innych rodziców w klasie. Szczegóły znajdziesz na stronie Ubezpieczenie – grupa otwarta.
Pełnomocnictwo
Pełnomocnictwo to upoważnienie innej osoby do działania w Twoim imieniu, np. w banku lub urzędzie. Ogólne pełnomocnictwo najlepiej sporządzić u notariusza. Wygasa ono m.in. ze śmiercią mocodawcy. W teczce bezpieczeństwa pozwala bliskim prowadzić Twoje sprawy, na przykład w czasie choroby.
Ryzyka nazwane a All Risk
Ryzyka nazwane i All Risk to dwa modele zakresu ochrony w ubezpieczeniach majątkowych. Ryzyka nazwane chronią tylko przed zdarzeniami wymienionymi w umowie, np. ogniem, zalaniem lub silnym wiatrem. All Risk to najszerszy model. Obejmuje wszystkie zdarzenia, których umowa wyraźnie nie wyłącza.
Stała składka
Stała składka to rozwiązanie, w którym opłata za polisę nie rośnie z wiekiem ubezpieczonego ani z czasem trwania umowy. Jest szczególnie popularna w ubezpieczeniach dla seniorów. Dzięki temu koszty są przewidywalne przez cały okres ochrony.
Suma ubezpieczenia
Suma ubezpieczenia to maksymalna kwota, jaką ubezpieczyciel wypłaci w razie zdarzenia objętego ochroną. Jest to górny limit odpowiedzialności towarzystwa. Zwykle im wyższa suma, tym szersza ochrona finansowa, ale też wyższa składka.
Trwały uszczerbek na zdrowiu
Trwały uszczerbek na zdrowiu to trwałe upośledzenie sprawności organizmu po nieszczęśliwym wypadku. Określa się go procentowo. W ubezpieczeniach NNW świadczenie to zwykle taki sam procent sumy ubezpieczenia. Na przykład przy 10% uszczerbku i sumie 20 000 zł otrzymasz 2000 zł.
Ubezpieczenie terminowe a bezterminowe
Ubezpieczenie terminowe chroni przez określony czas, np. na okres spłaty kredytu. Natomiast ubezpieczenie bezterminowe (na całe życie) gwarantuje wypłatę świadczenia bez względu na to, kiedy nastąpi zdarzenie. To ochrona dożywotnia.
Uposażony
Uposażony to osoba wskazana w umowie ubezpieczenia na życie, która otrzyma świadczenie po śmierci ubezpieczonego. Może nim być każdy, także ktoś spoza rodziny, np. partner bez ślubu. Suma ubezpieczenia dla uposażonego nie wchodzi do spadku. Ponadto uposażonego możesz zmienić w każdej chwili trwania umowy. Więcej w artykule Kto dostaje pieniądze z ubezpieczenia na życie po śmierci?
Uposażony zastępczy
Uposażony zastępczy to osoba, która otrzyma świadczenie, jeśli główny uposażony nie żyje lub utracił prawo do świadczenia. Dzięki temu pieniądze nie trafią do rodziny według kolejności z OWU, tylko do osoby, którą sam wybierzesz.
Wartość odtworzeniowa
Wartość odtworzeniowa to koszt zakupu nowego mienia o takich samych lub zbliżonych parametrach. Przy jej ustalaniu nie potrąca się zużycia ani amortyzacji. Dlatego polisa w wartości odtworzeniowej pozwala odtworzyć majątek w stanie nowym, niezależnie od wieku zniszczonej rzeczy.
Wartość wykupu
Wartość wykupu to pieniądze, które otrzymasz przy wcześniejszej rezygnacji z polisy z elementem oszczędnościowym. Najczęściej dotyczy to ubezpieczeń na życie z częścią inwestycyjną. Zwykle wartość wykupu rośnie wraz z czasem trwania umowy i liczbą opłaconych składek.
Wyłączenie odpowiedzialności
Wyłączenie odpowiedzialności to wskazana w umowie sytuacja, w której ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania. Dzieje się tak, mimo że zdarzenie formalnie mieści się w zakresie polisy. Typowy przykład to szkoda powstała pod wpływem alkoholu. Dlatego zawsze czytaj tę część OWU przed podpisaniem umowy.
Zachowek
Zachowek to kwota należna najbliższym (dzieciom, małżonkowi, rodzicom), których pominięto w testamencie lub którzy dostali za mało. Zwykle to połowa udziału ustawowego. Natomiast małoletni i trwale niezdolni do pracy dostają dwie trzecie. Świadczenia z polisy na życie co do zasady nie dolicza się do zachowku.
Zniżka za bezszkodowość
Zniżka za bezszkodowość to obniżka składki za każdy rok ubezpieczenia bez zgłoszonej szkody. W ubezpieczeniach komunikacyjnych to jeden z najważniejszych czynników ceny OC i AC. Natomiast zgłoszona szkoda zwykle obniża przyznaną zniżkę.
Pomóż bliskim zadbać o ich przyszłość
W Twoim gronie znajomych lub rodziny na pewno jest osoba, która planuje zakup nieruchomości, otwiera firmę lub po prostu szuka lepszej ochrony zdrowia. Dobry agent to taki, któremu można zaufać w każdej sytuacji. Jeśli cenisz moje podejście do doradztwa, udostępnij tę stronę lub prześlij link do formularza kontaktu osobie, która potrzebuje profesjonalnego wsparcia. Twoja rekomendacja to dla mnie największy dowód uznania.